Eko-inovasyon*

Eko-inovasyon Avrupa Birliği’nin çevreyi iyileştirme ve koruma amaçlı projelere fon sağlayan düzenlemelerinden birisi ve çevresel etkilerin önlenmesi, azaltılması veya kaynakların en uygun kullanımına yönelik katkıda bulunan eko-yenilikçi ürünler, teknikler, hizmetler veya süreçler olarak tanımlanıyor.

Eko-inovasyon, Avrupa Birliği’nin “Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Çerçeve Programı”nın (CIP) alt bileşeni olan “Girişimcilik ve Yenilik Programı”nın (EIP) inovasyonu destekleme faaliyeti içerisinde yer alıyor ve proje teklif çağrıları 2008 yılından beri her yıl yayınlanıyor.

Projelerin içeriği

Eko-inovasyon proje teklif çağrısı, farklı sektörlerde çevresel etkileri azaltıcı veya ortadan kaldırıcı projeler ile kaynakların en uygun kullanımına katkı sağlayacak nitelikteki yenilikçi özel sektör projelerini desteklemeyi hedefliyor.

Program öncelikli olarak materyal geri dönüşümü, inşaat, gıda ve çevreye duyarlı işletmeler ile akıllı satın almadan oluşan dört ana sektör ve alanı ele alıyor. Eko-İnovasyon projelerinin amaçları arasında çevreye duyarlı üretimi teşvik etmek, üretimde oluşan atıkların geri dönüşümü ile hem çevre atığını azaltmak hem de bu atıkların geri dönüşümü ile bazı sektörlerin üretim maliyetlerini düşürerek Avrupa’nın rekabet gücünü artırmak yer alıyor. Örneğin Avrupa’da her yıl elektrik ark fırınları 20 milyon ton demir posası üretiyor ve atık olarak çevreye büyük zarar veriyor. Ancak bu demir posasından yol yapımında kullanılabilen bir teknoloji geliştirildiğinde hem yol yapım maliyetini azaltmış, hem de atık bertaraf edilmiş oluyor.

Hibe desteklerinden faydalanan önceki eko-inovasyon projeleri incelendiğinde organik gübreden gıda endüstrisinde kullanılan soğutma suyunun geri dönüşümüne, deri atığının geri dönüşümünden atık suyun bambu kullanarak temizlenmesine, kullanılmış otomobil lastiklerinin geri dönüşümü ile yenilerinin üretilmesinden atık camın inşaat sektöründe duvar malzemesi olarak kullanılmasına kadar değişik projeler göze çarpıyor. Geçmiş dönemlerdeki projelerinin özet veya sonuçlarına, http://ieea.erba.hu/eco/page/Page.jsp internet adresinden sektörler, ülkeler veya anahtar kelimeler kullanılarak ulaşılabiliyor.

Kimler başvurabilir

Başvuru yapabilecek ülkeler 27 AB üye ülkesi, İzlanda, Norveç, Lihtenştayn, Arnavutluk, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, İsrail, Sırbistan ve Türkiye olarak belirlenmiş durumda. 2011 programı öncelikli olarak materyal geri dönüşümü, sürdürülebilir yapı ürünleri, gıda-içecek sektörleri, su ve çevreye duyarlı işletmeleri ele alıyor.

Sunulacak projelerde ortak veya ülke sayısı kısıtlanmıyor. Bir ülkeden bir ortakla bile proje önerisi sunulabiliyor. Her ne kadar KOBİ’lerin başvurması teşvik edilse de büyük işletmeler de projeye başvurabiliyor. Ancak proje faydalarının Avrupa ölçeğinde olması anlamına gelen “Avrupa katma değeri” kavramının kanıtlanması gerekiyor.

Uygulanacak projeler 36 aydan fazla olamıyor. Projeler İngilizce olarak hazırlanıyor ve CIP Programı Uygulama Ajansına online olarak başvuru yapılıyor. Projeler tüm tüzel kişilerin başvurularına açık fakat KOBİ’lere öncelik veriliyor.

2009 yılında yapılan duyuruya 202 proje teklifi sunulmuşken, 2010 yılındaki eko-inovasyon duyurusuna ise %42’lik bir artışla 287 adet proje teklifi sunuldu. 2010 yılında elemelerden sonra 50 civarında proje fon almaya hak kazandı. Yararlanıcıların %66’sı KOBİ ve %15’i büyük işletme olmak üzere toplamda %81’i özel sektör ve %19’u üniversiteler ve diğer kamu kuruluşları oldu.

Hibe Miktarı ve Oranı

Program kapsamında projeler için bir alt veya üst limit belirlenmedi. 2011 yılı çağrısında toplamda desteklenecek yaklaşık 45-50 proje için, belirtilen toplam hibe miktarı 38 milyon Euro. Ayrıca, hibe programı doğrultusunda faydalanıcılara projelerinin toplam uygun maliyetlerinin en fazla %50’si oranında hibe sağlanıyor.

Başvuru

Başvuruların elektronik ortamda yapılması gerekiyor. Proje teklif çağrısı için belirlenen son başvuru tarihi 8 Eylül 2011, Brüksel saati ile saat 17:00 olarak açıklandı. Değerlendirmelerin Ocak 2012’de tamamlanması bekleniyor. Başvurular Avrupa Komisyonu CIP Programı Uygulama Ajansına yapılacak. Başvuru rehberi ve dosyalarına ilişkin belgelere http://ec.europa.eu/environment/eco-innovation adresinden ulaşılabilir.

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– “Çorlu TSO” gazetesi Mayıs 2011 sayısı
– 30.05.2011 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Haziran 2011 sayısı