Ticaretin rotası ihracat*

gemi

Ticaret ürünlerin ve hizmetlerin üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar ekonomik değer taşıyan başka nesnelerle değiştirilmesi olarak tanımlanıyor. İster ürün üretsin, ister hizmet versin, isterse de bu ürünlerin ve hizmetlerin hedef müşterilerine ulaştırılmasında aracılık yapsın; her bir firma farklı cephelerinde de olsa ortak bir ticari savaşın içerisinde kendi hayatta kalma mücadelesini veriyor.

Ülke içerisinde meydana gelen ekonomik dalgalanmalardan etkilenmek istemeyen firmalar, maliyetlerini düşürmeye çalışırken mevcut üretim kapasitelerini yükseltip yurt içinde yeterli satış olanağı yaratamayan firmalar, daha kısa vadelerle veya peşin olarak satış yapmak isteyen firmalar, hatta bazen komşum ihracat yapmış ben de yapmalıyım bu artık bir prestij meselesi diye düşünen firmalar, her biri kendilerince haklı nedenlerle ihracata yöneliyorlar.

İhracata başlayacak firmaların ihracat yapabilmek için yeni müşteriler bulması, onların ihtiyaç duyduğu ürün ve hizmetleri, ödemeye razı olacakları fiyatlarla onlara ulaştırarak sunması gerekiyor. Her ne kadar ülke içinde gerçekleştirilen ticaret ile uluslararası gerçekleştirilen ticaret temelde birbirleriyle benzer olarak görülseler de ihracat konusunda karar alırken iyi bir analiz yapmakta ve bir ihracat planı oluşturarak hareket etmekte fayda var.

İhracata başlarken

İhracata başlamadan önce, “yurt içindeki müşterilerim benden alıyor, yurt dışındaki müşteriler de benden alırlar” özgüveniyle harekete geçmeden önce, ürünün yurt dışındaki müşteriler tarafından da seçilebilir olması için neler yapılmalı, ne tür bir politika izlenmeli konuları üzerinde objektif olarak düşünmek gerekiyor. Bu noktada firmaların ürünleri, fiyatları veya ürünlerin yanında sundukları diğer hizmetler ile ayırt edici üstünlüklere sahip olmaları avantaj teşkil ediyor.

İhracatı hedefleyen firmalar için, ürüne uygun hedef pazar(lar) belirlemek, hedef pazarda mevcut rakip firmaları ve onların ürünlerini araştırmak, ürünün tasarımdan hedef pazarda sunumuna, dağıtım kanallarından yasal gerekliliklere kadar birçok konuda araştırma yapmak önem arz ediyor. Günümüz dünyasında internet üzerinden yapılacak bir masa başı araştırması ile tüm bu konularda oldukça kaliteli bilgiler toplamak mümkün.

İhracat yapabilmek için firmaların sektörleriyle ilgili olan ihracatçılar birliğine kayıt olmaları yeterli. İhracat kararını alan firma yönetiminin bu kararın gerçekleştirilebilmesi için yeterli bilgi ve tecrübeye sahip bir ekip oluşturması, ekibin eksikliklerinin giderilmesi ve ekibe gerekli desteği vermesi önemli.

Firmalar masa başı araştırması ile ortaya kondukları hedef pazarlarda düzenlenen fuarlar, heyetler ve ikili görüşmelere katılarak veya direkt olarak hedef pazarlarında belirledikleri müşterilere yapacakları ziyaretler ile pazarları yerinde incelemeli ve ilgili pazara yapılması düşünülen ihracat potansiyelinin gerçekleştirilebilip gerçekleştirilemeyeceği üzerine çalışma yapmalı ve pratikte karşılaşılabilecek problemleri önceden tespit etmeye çalışılmalı.

Nelere dikkat edilmeli

Hedef ülkelerde uygulanan ve uyulması zorunlu olan standartlar, ihracat sırasında ürünün yanında bulunması istenilen belge ve sertifikalar hakkında bilgi sahibi olmak gerekiyor. Hedef pazardaki bazı yasal gereklilikler ürünün tasarımında, ambalajında veya taşınmasında değişiklik yapmayı zorunlu hale getirebiliyor.

Hedef pazarın vergilendirme sistemi, ihracatı yapılacak ürünler için gümrük mevzuatındaki kota benzeri tarife engellerinin durumu ve gümrük vergi oranları araştırılmalı. Serbest ticaret anlaşmaları yapılmış pazarlar, vergi indirimleri söz konusu olduğundan ihracata başlama açısından daha cazip olabiliyor. Güney Amerika, Avrupa ve Afrika bölgelerindeki ülkelerinin kendi aralarında kurdukları gümrük birlikleri, firmaların hedef ülkelerinin içinde bulundukları bölgeler açısından fırsat olarak değerlendirilebilir.

Ürünün fiyatını belirlerken ürünün teslim ve ödeme şekillerinin dikkate alınması gerekiyor. Seçilen taşıma şekline göre navlun ve sigorta masrafları değişken olacağından hangi aşamadaki hangi masrafların ihracatçı hangilerinin ise ithalatçı tarafından karşılanacağının belirlenip ürün maliyetleri belirlenirken dikkate alınması gerekiyor. Ayrıca ihracat bedelinin firmanın kasasına girene kadar firmanın katlanacağı finansal maliyetleri de ürün maliyeti kapsamında değerlendirmekte fayda var.

Firmalar hedefledikleri pazarlarda direkt olarak yer almak yerine arada acente, distribütör gibi aracılar ve komisyoncularla da çalışmak isteyebilirler. Bu durumda verilecek komisyonlar sebebiyle maliyetler ve pazara sunum için belirlenecek fiyatlar da değişecektir.

Unutmamak gerekir ki hedef pazardaki rekabette firmayı ve ürünlerini korumak için marka, tasarım, patent gibi fikri ve mülki haklar konusunda gereken adımları atmak gerekiyor. Hedef pazarlarda yaptırılmayan tesciller veya alınmayan patentler nedeniyle yasal mücadelede gerektiren durumlarla karşılaşıldığında firmaların eli zayıf kalıyor.

Destekler

İhracatçı firmaların pazarlama alanında yapacakları pazar araştırması seyahatleri, satın alacakları araştırma raporları, katılacakları fuarlar ve ikili görüşmeler, hedef pazarlarında açacakları ofis ve depolar, hedef pazarlarda yapacakları reklam, broşür benzeri pazarlama faaliyetleri konularında devlet desteklerinden faydalanma imkânları mevcut.

İhracatçı firmaların operasyonel alanda alt yapılarını ve ürünlerini gelişmeleri için alacakları kalite belgeleri, patentler, eğitim ve danışmanlıklar ile yapacakları tasarımlar konularında da devlet destekleri kullanmaları söz konusu. Firmalar pazarlama ve operasyonel faaliyetleri için Ekonomi Bakanlığı’nın desteklerinden faydalanabiliyor.

Her ne kadar uyulması gereken kurallar, gerçekleştirilmesi gereken yasal prosedürler firmalar tarafından çok görülse de dâhilde işleme ve hariçte işleme rejimleri ihracat yapmak isteyen firmaların ellerini rekabet konusunda güçlendiriyor.

Firmalar ihracat yapmak için gerekli finansman konusunda Eximbank’tan kredi kullanabilecekleri gibi yaptıkları ihracatları da Eximbank aracılığıyla sigortalayarak riskli pazarlarda alacaklarını garanti altına alabiliyorlar.

* Yayınlandığı yerler:
– “Çorlu TSO” gazetesi Temmuz 2014 sayısı
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Ağustos 2014 sayısı

İhracatta devlet yardımları*

destek

İnsanlar genellikle bilmediği şeylerden çekiniyor ve mesafeli duruyorlar. İhracat da birçok işletme için çekinilen, uzak kalınan veya ertelenen faaliyetlerden birisi. Günümüzün küreselleşen dünya ekonomisinde ihracat; ayakta kalabilmek, dünya ile rekabet edebilmek ve yeni pazarlara açılabilmek için firmaların ellerindeki önemli kozlardan birisi durumunda.

Aslında ihracat yapabilmek için firmaların sadece konularıyla ilgili ihracatçı birliği genel sekreterliğine üye olması yeterli. Bu alanda ise ülkemizde on üç genel sekreterlik altında örgütlenmiş, yirmi üç sektörden toplam altmış tane ihracatçı birliği var.

İhracat yapmak isteyen veya yeni pazarlara açılmak isteyen firmaların; fuarlara katılması, pazar araştırmaları yapmaları, rapor ve istatistikler satın almaları, yurt dışında ofis açmaları, kalite belgeleri almaları, eğitim ve danışmanlık hizmeti almaları, tasarım ve ar-ge yapmaları gerekli. İsteyen firma bu konularda devlet yardımlarından faydalanabilir. Temel şart firmanın bir faaliyeti gerçekleştirmesi ve bunu belgelendirmesidir.

İhracata yönelik yardımlar

Uluslararası pazarlarda firmaların rekabet güçlerini arttırılmaları, çevre, kalite ve insan sağlığına yönelik teknik mevzuatlara uyum sağlanabilmeleri için; akredite edilmiş kurum veya kuruluşlardan alınacak kalite belgeleri, çevre belgeleri ile insan can, mal emniyeti ve güvenliğini gösterir işaretlere ilişkin harcamaların bir kısmı devlet yardımlarıyla karşılanabilir. Bunun için firmanın, bağlı bulunduğu ihracatçılar birliğinin genel sekreterliğine başvurması gerekiyor. ISO 9000, ISO 14000, ISO 22000, CE belgesi, tarımsal ürünlerin analizi gibi konularda yapılan harcamalar, belge veya analiz başına %50 oranında destekleniyor. Buradaki üst limit 25 bin ABD doları ve bu belgelerin TSE veya akredite edilmiş bir kuruluştan alınması gerekiyor.

Firmalar yurtdışında düzenlenen fuarlara katılım için, DTM tarafından görevlendirilmiş organizatör firmaya yaptıkları katılım bedellerinin %50’si oranında devlet desteğinden faydalanılabiliyorlar. Bu destek için firmanın, bağlı bulunduğu ihracatçılar birliğinin genel sekreterliğine başvurması gerekiyor. Fuarların milli katılım veya bireysel katılım olmasına göre üst limit oranı değişiyor. Fuarlar hedef ülkelerde ise destek oranı %70 oluyor. Her yıl belirlenen bu hedef ülkeler listesine DTM’nin internet sitesinde İhracat / Fuar ve Heyetler / Hedef Ülkeler yolunu izleyerek ulaşabilir.

Yurtdışında mağaza, ofis, showroom ve depo açmak isteyen firmalar, buraların demirbaş ve dekorasyon harcamaları ile kira giderleri konusunda bağlı bulundukları ihracatçı birliği genel sekreterliğine başvurarak %50 oranında, belirli üst limitler dâhilinde devlet yardımından faydalanabiliyorlar. Ayrıca yurt içinde marka tescilleri bulunan bir firma, bu markaları için yurtdışında yapacağı tescil ve reklam harcamalarının %50’si oranında belirli üst limitler dâhilinde devlet yardımından faydalanabiliyor.

Firmaların ürünleri veya sektörleriyle ilgili gerçekleştirecekleri pazar araştırması projeleri ile ilgili firmadan iki kişiye ait ülkeler arası ulaşım, araç kiralama, konaklama gibi harcamalar, proje başına 10 bin ABD dolar üst limitiyle %70 oranında destekleniyor. Bu oran hedef ülkelerde %80 oluyor. Bir firmanın bir yılda en çok beş pazar araştırması projesi destekleniyor. Firmanın bu destekten faydalanması için İGEME’ye başvurması gerekiyor.

Yurt dışına yönelik pazarlama stratejisi geliştirmek isteyen firmalar, DTM’nin uygun bulduğu pazar araştırması hizmeti veren kurum veya kuruluşlardan satın alacakları pazar araştırması raporları ve istatistiklere ilişkin yapacakları harcamalar ile bu kurum veya kuruluşlara üyelik giderlerinde %50 oranında devlet yardımından faydalanabiliyorlar. Bu destekten faydalanmak isteyen firmanın İGEME’ye başvurması gerekiyor.

DTM tarafından koordine edilen sektörel nitelikli heyetlere katılan firmalar, bağlı oldukları ihracatçılar birliğinin genel sekreterliğine başvurduklarında, heyete katılım bedellerinin %50’si, program başına 10 bin ABD dolarını aşmamak kaydıyla destekleniyor. Bu destek için firmanın, bağlı bulunduğu ihracatçılar birliğinin genel sekreterliğine başvurması gerekiyor Düzenlenen heyetler listesine DTM’nin internet sitesinde İhracat / Fuar ve Heyetler / Ticaret Heyetleri yolunu izleyerek ulaşabilir.

Ürünlerini yurt dışına yönelik olarak elektronik ortamda pazarlamak isteyen firmalar, DTM’nin uygun bulduğu ve nihai tüketiciye yönelik olmayan e-ticaret sitelerine üye olabiliyor ve İGEME’ye başvurarak üyelik giderlerinin %50’si oranında yıllık en fazla 20 bin ABD Doları tutarında destekten faydalanabiliyorlar. Ön onay almış e-ticaret sitelerinin listesine İGEME’nin internet sitesinden ulaşılabilir.

Firmalar kalite, verimlilik, yönetim teknikleri, tasarım, uluslararası pazarlama, dış ticaret işlemleri konularında çalışanlarının eğitim giderleri konusunda İGEME’den, bu konularda alacakları danışmanlık hizmetlerine ilişkin giderlerde de bağlı oldukları ihracatçılar birliğinden destek alabiliyorlar. Eğitimdeki destek oranı %70 ve danışmanlıktaki destek oranı %50’dir.

DTM tarafından belirlenen hedef ülkeler veya Türkiye ile serbest ticaret anlaşması yapmış olan ülkeler, firmalara ihracata başlamalarında çeşitli kolaylıklar sağlayacaktır. Serbest ticaret anlaşması yapılan ülkelerin listesi ve bu anlaşmaların içeriklerine, DTM’nin internet sitesinde Avrupa Birliği / Serbest Ticaret Anlaşmaları izleyerek ulaşabilir.

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– 28.04.2010 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Mayıs 2010 sayısı