AB’nin KOBİ’lere destek programları*

DestekProgramları

Avrupa Birliği Avrupalı KOBİ’lere hibeler, krediler, bazı durumlarda garantiler şeklinde destekler sağlıyor. Destekler direkt olarak veya ulusal veya bölgesel seviyede yönetilen programlar aracılığıyla sağlanıyor. Ayrıca KOBİ’ler, programlar ve iş destek servisleri gibi bir seri finansal olmayan önlemlerden de faydalanabiliyor.

Bu yardımlar temel olarak dört ana kategoride toplanıyor. Bunlar “tematik finansman sağlama olanakları”, “yapısal fonlar”, “finansal araçlar” ve “KOBİ’lerin uluslararasılaşmalarının desteklenmesi” şeklide sayılabilir.

Tematik Finansman Sağlama Olanakları

Bu finansman genellikle çevre, araştırma, eğitim gibi belirli tematik hedeflere göre tasarlanıyor ve Avrupa Komisyonu’nun farklı departmanları tarafından uygulanıyor. KOBİ’ler ve diğer organizasyonlar programlara genellikle sürdürülebilir, değer yaratan ve uluslararası projeler ile başvurabiliyor. Programına bağlı olarak, programa başvurabilenler endüstriyel gruplar, iş birlikleri, iş desteği sağlayıcıları ve/veya danışmanlar olabiliyor. Projelerde eş zamanlı fon sağlanması genel bir kural ve genellikle AB desteği, yalnızca proje maliyetinin bir kısmını kapsayan yardımlar şeklinde gerçekleşiyor. Bunlara aşağıdaki programları örnek verebiliriz:

7. Çerçeve Programı; “İşbirliği”, “Fikirler”, “Kapasiteler” özel programları ve “Marie Curie burs ve destek programları”ndan oluşan bileşenleri ile topluluk politikalarına ilişkin farklı alanlardaki işbirliğini teşvik etmek amacıyla yürütülen Topluluk Hibe Programları’ndan birisi. Türkiye’de 7.ÇP’nin koordinasyonu “TÜBİTAK – AB Çerçeve Programları – Ulusal Koordinasyon Ofisi (UKO)” tarafından yürütülüyor. 7.ÇP ile ilgili en güncel bilgilere ve açılan çağrılara ait bilgilere, AB Arge Bilgilendirme Servisi CORDİS’in http://cordis.europa.eu/fp7 adresinden veya TÜBİTAK UKO tarafından kurulmuş olan www.fp7.org.tr adresindeki Türkiye 7.ÇP internet sitesinden ulaşabiliyor.

Rekabet Edebilirlik ve Yenilikçilik Çerçeve Programı (CIP); “girişimcilik ve inovasyon”, “iletişim teknolojileri” ve “akıllı enerji” konularında değişik alt programlarla firmalara destek sağlıyor. Detaylı bilgiye http://ec.europa.eu/cip adresinden erişmek mümkün. Program 2014-2020 döneminde COSME adı altında devam edecek.

Program altında eco-innovation alt programı ile çevreyi iyileştirme ve koruma amaçlı projelerinin toplam uygun maliyetlerinin en fazla %50’si oranında hibe sağlanıyor. Başvuru rehberi ve dosyalarına ilişkin belgelere http://ec.europa.eu/environment/eco-innovation adresinden ulaşılabiliyor.

CIP programının bir diğer alt bileşeni olan Avrupa İşletmeler Ağı, KOBİ’lere AB mevzuatı, politikaları, standartları, uluslararası pazarlara erişim ve ticari işibirliği olanakları konusunda bilgilendirmenin yanı sıra yeni teknolojiler ve teknoloji transferi alanlarında da destek sağlamayı hedefliyor. Ağ hakkında bilgiye www.enterprise-europe-network.ec.europa.eu adresinden ve bölgemizi kapsayan konsorsiyum hakkındaki bilgilere www.aia-istanbul.org adresinden ulaşmak mümkün.

EUREKA; pazar odaklı, kısa sürede ticarileşebilecek ürün ve süreçlerin geliştirilmesine yönelik projelerin desteklendiği uluslararası arge destek programı. Programın amaçları Avrupa’nın rekabet gücünü artırmak, pazara yönelik arge çalışmalarını teşvik etmek, kaliteli ürün, yöntem ve hizmetler geliştirmek, sanayi ve araştırma kurumları arasındaki işbirliğini artırmak, ticari değeri yüksek yeni ürün ve süreçlerin geliştirilmesini teşvik etmek ve uluslararası işbirliğini kolaylaştırmak. (www.eurekanetwork.org) Ülkemizde EUREKA programının koordinasyonunu TÜBİTAK EUREKA Ofisi yürütüyor (www.eureka.org.tr).

İçerisinde “Comenius”, “Erasmus“, “Leonardo da Vinci”, “Grundtvig” gibi alt programlar barındıran Hayatboyu Öğrenme Programı‘ndan ise okul öncesi eğitim kurumlarından üniversitelere kadar her düzeydeki eğitim ve öğretim kurumları, öğretim elemanları, öğrenci ve öğretmenler, yöneticiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, sosyal paydaşlar ve işgücü piyasasındakiler yararlanabiliyor.

2008 yılından beri yürütülen Genç Girişimciler için Erasmus programı, program üyesi ülkelerde faaliyet gösteren girişimciler arasında bilgi ve deneyim paylaşımı ile işbirliğinin artırılmasını amaçlıyor. Program ile katılımcı ülkelerden yeni girişimcilerin, diğer katılımcı ülkelerden tecrübeli girişimcilerin işletmelerinde bir dönem geçirerek tecrübelerini zenginleştirmeleri, bilgilerini geliştirmeleri ve çevrelerini genişletmeleri sağlanıyor. 2012 çağrısı için son başvuru tarihi ise 31 Mayıs. (www.abgs.gov.tr/index.php?p=47364&l=1)

Yapısal Fonlar

Bölgelerin kalkınma farklılıklarını azaltmak ve Avrupa Birliği içinde ekonomik ve sosyal uyum tanıtmak için tasarlanmış olan yapısal fonlar ile Avrupa Komisyonu, üye ülkelerdeki bölgesel projeleri destekliyor. Ekonomik olarak az gelişmiş bölgelerdeki KOBİ’lerin yatırımlarına destek sağlanıyor. Diğer bölgelerde ise öncelik direkt olarak KOBİ’lere doğrudan yardım yerine girişimcilik eğitimi, destek hizmetleri, iş inkübatörleri, teknoloji transfer mekanizmaları, ağ oluşturma gibi hizmetlerle kaldıraç etkisi şeklinde destek sağlanıyor.

Finansal Araçlar

Finansal araçların çoğuna endirekt olarak ulusal finansal aracılar (bankalar, kredi kurumları, yatırım fonları) aracılığıyla ulaşılıyor. Bunların çoğu Avrupa Yatırım Fonu tarafından yönetiliyor. Kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Avrupa Yatırım Bankası‘nın küçük ve orta ölçekli işletmelerine uygun koşullu finansman imkânı  sağlama yönündeki kredilerine, ticari bankalar gibi ticari aracılarla ulaştırılıyor. Bu krediler KOBİ’lerin istikrarlı çalışmaları için gerekli sermaye tabanını sağlamada yardımcı olabiliyor. Kredilerin süreleri 2 ila 12 yıl arasında değişebiliyor. (http://eib.europa.eu ve http://eib.europa.eu/attachments/country/turkey_2010_tr.pdf)

KOBİ’lerin Uluslararasılaşmalarının Desteklenmesi

Bunlar genellikle AB dışındaki pazarlara KOBİ’lerin erişimine yardımcı olmak için uluslararasılaşma alanında faaliyet gösteren aracı organizasyonlar ve/veya kamu otoritelerine yardım şeklinde gerçekleşiyor. Buna örnek olarak katılım öncesi mali yardım aracı (IPA) verilebilir. IPA, 2007 yılından bu yana beş farklı bileşenle sürdürülüyor. Bunlar “Geçiş Dönemi Desteği ve Kurumsal Yapılanma”, “Bölgesel ve Sınır Ötesi İşbirliği”, “Bölgesel Kalkınma”, “İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi” ve “Kırsal Kalkınma” bileşenleri şeklinde özetleniyor. (http://ec.europa.eu/regional_policy/thefunds/ipa/turkey_development_en.cfm)

Ayrıca detaylı bilgiler için Avrupa Komisyonu’nun http://ec.europa.eu/small-business ve http://ec.europa.eu/contracts_grants adresleri de incelenebilir.

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– “Çorlu TSO” gazetesi Mart 2012 sayısı
– 21.03.2012 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Kasım 2009 sayısı

Leonardo da Vinci (LdV) programı*

Hayatboyu Öğrenme Programı, ilk ve orta öğrenimdeki öğrencilerden yetişkinlere, mesleki eğitim stajyerlerinden üniversite öğrencilerine, temel beceri ihtiyacı duyan insanlardan eğitim profesyonellerine kadar herkes için eğitim ve öğretimde gelişme imkânları ve karşılıksız mali katkı sağlıyor.

Hayatboyu Öğrenme Programının altında bulunan ve Avrupa Birliği mesleki eğitim programı olan LdV programı, Avrupa Birliği’ne üye ve aday ülkelerde mesleki eğitime yönelik politika ve uygulamaları desteklemeyi ve geliştirmeyi hedefliyor. Tüzel kişilik sahibi tüm resmi ve özel kurum ve kuruluşlar, eğitim kurumları ile KOBİ, sivil toplum kurumları ve yerel idareler LdV projesi sunabiliyor.

Leonardo programı ile; kişilerin bilgi ve becerilerinin artırılması, hayatboyu eğitim/mesleki tecrübe ve yeterliliklerinin kalitesinin artırılması, ülkeler arası teknolojik ve kurumsal değişiklikleri bütünleştirilmesi, mesleki eğitim kurumları ile işletmeler arasındaki işbirliğinin geliştirilmesi, istihdam imkânlarının artırılması, sürekli mesleki eğitim ve hayat boyu öğrenme isteğinin güçlendirilmesi, yarının mesleklerine hazırlanma ve teknolojik değişimlere uyumun teşvik edilmesi, mesleki eğitim alanında dil yeterliliklerinin geliştirilmesi ve ortak bir terminolojinin oluşturulması ve özellikle gençler için temel mesleki eğitimin desteklenmesi ve teşvik edilmesi amaçlanıyor.

LdV programının hedef kitlesini mesleki eğitim kuruluşları, işletmeler, KOBİ’ler, yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri (odalar, borsalar, sendikalar, vakıflar, dernekler) ve kamu kuruluşları oluşturuyor. Leonardo programında hareketlilik, yenilik transferi, ortaklıklar olmak üzere üç çeşit faaliyet var.

Faaliyetlerden birincisi olan hareketlilik projeleri; temel düzeyde mesleki eğitim almakta olan öğrenciler ile işsizler de dâhil olmak üzere işgücü dünyasındaki kişiler ve mesleki eğitimden sorumlu kişilerin katıldığı ülkelerarası staj ve çalışma ziyareti olarak adlandırılabilecek hareketlilik faaliyetleri kapsıyor. Buradaki hareketlilik; meslekî eğitimle ilişkili olanların sağlanan hibeleri kullanarak, belirlenen mesleki amaçlar doğrultusunda, AB’ye üye bir ülkedeki mesleki eğitim kurumu ya da işletmeye belirli süre için gönderilmesi anlamına geliyor.

Ulusal Ajans teklif çağrısını yayınlıyor, başvuruları alıyor ve ön değerlendirmeyi yapıyor. Projelerin içerikleri bağımsız danışmanlarca incelendikten sonra onay alan projeleri yine Ulusal Ajans duyuruyor. En az bir AB üyesi ülkedeki ortaktan niyet mektubu projenin kabulü için şart. 2010 yılı için bu programa son başvuru tarihi 5 Şubat 2010.

2010 yılı hareketlilik projeleri için dikkat edilmesi gereken konular şunlar:

  • Adıyaman, Antalya, Ardahan, Aydın, Bingöl, Düzce, Giresun, Hatay, Iğdır, Isparta, İstanbul, Kütahya, Mardin, Muğla, Osmaniye, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Uşak’tan oluşan 20 ilden gelen projelere ek 4 puan veriliyor.
  • 2007-2009 yılları arasında kabul edilmiş projesi olmayan kurumların projelerine ek 5 puan veriliyor.
  • Kamu kurumu olmayan kuruluşlardan gelen projelere ek 3 puan veriliyor.
  • Kadın-erkek ve fırsat eşitliğini dikkate alan, engelli ve dezavantajlı gruplara yönelik hazırlanmış projelere ek 3 puan veriliyor.
  • Okul öncesi eğitim kurumları, ilköğretim kurumları ve genel liselerin sunacağı projeler ön değerlendirme aşamasında eleniyor.
  • Her bir tüzel kişilik IVT, PLM, VETPRO hareketlilik faaliyetlerinden her birinden en fazla birer proje teklifi sunabiliyor.
  • 2009 döneminde kabul listesinde yer almış VETPRO projesi bulunan kuruluşlar 2010 döneminde VETPRO proje başvuruları kabul edilmiyor.

Faaliyetlerden ikincisi olan yenilik transferi projeleri; iyi uygulamaların ülkeler arasında yaygınlaştırılması, mesleki eğitim ve öğretimi geliştirmek ve teşvik etmek amacıyla daha önceden yapılmış LdV veya başka yenilikçi proje sonuçlarının ya da çıktılarının yeni ülkeler ya da sektörlere transfer edilmesi amacıyla hazırlanan çok ortaklı projeleri kapsıyor.

Mesleki eğitim kuruluşları, kamu kuruluşları,  yerel yönetimler, özel kuruluşlar, sivil toplum örgütleri yenilik transferi projeleri sunulabiliyor. KOBİ’ler başta olmak üzere yerel yönetimler ve odaların da projeye katılımları teşvik ediliyor. Yenilik transferi projeleri için 2010 yılı son başvuru tarihi 26 Şubat 2010.

2010 yılı yenilik transferi projeleri için dikkat edilmesi gereken konular şunlar:

  • Bakanlıklar, müsteşarlıklar, birlikler gibi politika yapıcı ve karar alıcı kurumların sundukları veya aktif olarak katıldıkları projelere ek 3 puan veriliyor.
  • KOBİ’lerin ve özel sektör kuruluşlarının sundukları veya aktif olarak katıldıkları projelere ek 3 puan veriliyor.
  • Odalar, borsalar sendikalar vakıflar, federasyonlar, birlikler gibi şemsiye kuruluşların sundukları veya aktif olarak katıldıkları projelere ek 3 puan veriliyor.
  • Ayrımcılığa karşı fikir üreten, dezavantajlı grupların mesleki gelişimi ve fırsat eşitliğini konu alan projelere ek 3 puan veriliyor.
  • 2007-2009 yılları arasındaki teklif döneminde projesi desteklenmeyen illerden sunulan projelere veya aynı dönemde proje projesi desteklenmeyen kurumların sunduğu projelere ek 3 puan veriliyor.
  • Yenilik transferi projelerinde her proje için yıllık azami hibe miktarı 150 bin avrodur.

Faaliyetlerden üçüncüsü olan ortaklık projeleri, LdV Programı kapsamında proje tabanlı, mesleki eğitim alanında faaliyet gösteren kurumlar arasında gerçekleştirilecek işbirliğini teşvik eden ve bu işbirliğine bir kısım ölçütlere göre katkı sağlayan faaliyetleri kapsıyor.

Ortaklık projeleri, mesleki eğitim ve öğretimin cazibesini ve kalitesini artırmayı, mesleki eğitim ve öğretimde genel araçların gelişim ve uygulamasını gerçekleştirmeyi ve karşılıklı öğrenmeyi kuvvetlendirmeyi hedefliyor.

Ortaklık faaliyetinde ürün ya da çıktı amaçlı ve işbirliğini kuvvetlendirici nitelikte ortaklıklar oluşturulup bu amaca yönelik çalışma ziyaretleri gerçekleştiriliyor. Faaliyet en az bir tanesi AB üyesi, en az üç farklı ülkeden ortaklar içeriyor. Proje teklifleri, AB ülkeleri dillerinden birinde hazırlanıyor ve teklifteki her kuruluş (koordinatör ortak veya ortaklar) aynı başvuru formunu kendi ülkesindeki ulusal ajans görevi yapan kuruma sunuyor. Mesleki eğitim ile ilgili tüm kurum ve kuruluşların (okul, STK, KOBİ vb.) proje hazırlayarak katılabilecekleri faaliyet alanında projeler için son başvuru tarihi 19 Şubat 2010.

2010 yılı ortaklık projeleri için dikkat edilmesi gereken konular şunlar:

  • Bir teklifte Türkiye’den en fazla 3 ortak olabiliyor.
  • Her kurum sadece 1 LdV Ortaklık projesi başvurusu yapabiliyor.
  • Başvuru tarihinde hâlihazırda bir LdV ortaklık projesi yürütmekte olan kurumlar 2010 dönemi için başvuru yapamıyor.
  • Ortaklık dili olarak İngilizce dışında bir dil kullanılıyorsa, bu dildeki orijinal başvuru formuna ek olarak İngilizce tercümesinin de eklenmesi gerekiyor.

LdV projeleri ülkemizde Ulusal Ajans’a yapıldığı ve başvuruda Türkçe kullanıldığı için uluslar arası proje yapmak isteyenler için avantajlı projelerdir. Kural olarak, yurtdışı proje ortağı/ortakları değiştirilemiyor.

Proje süresi 18 aydan az ise toplam tutarın %80’i, 18’aydan uzun ise % 60’ı ilk taksit olarak sözleşme imzalandıktan sonra,  bildirmiş olduğunuz banka hesabına yatırılıyor. Seyahat masrafları, sigorta masrafları, dil, kültürel ve pedagojik harcamalar ve harcırah tutarının yararlanıcı hesaplarına aktarıldığının belgelendirilmesi gerekiyor. Seyahat harcamaları sadece yurtdışına çıkış ve dönüş için yapılan yol ücretlerini kapsıyor. Bütçe kalemleri arasında transfer yapılamıyor. Bu yüzden proje uygularken yapılan günlük seyahat ve gidiş-gelişleri harcırah kaleminden ya da yönetim ve izleme kaleminden karşılanabiliyor.

2010 yılı Hayatboyu Öğrenme Programı ulusal teklif çağrısına Ulusal Ajans’ın web sitesinden (www.ua.gov.tr) ulaşılabilir. Geçmiş yıllarda yapılmış olan LdV projeleri için bu tür projelerin yer aldığı veritabanı olan COMPENDIUM (desteklenmiş projeler veritabanı) taranabilir. (http://ec.europa.eu/education/programmes/leonardo/new/leonardo2/products) Ya da transfer edilecek proje bulmak için ADAM proje veritabanına bakılabilir. (www.adam-europe.eu).

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– “Çorlu TSO” gazetesi Aralık 2009 sayısı
– 03.12.2009 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Ocak 2010 sayısı