2016’da Trakya ihracatının durumu

Trakya bölgesi, Türkiye ekonomisinin lokomotifi durumunda olan Marmara Bölgesi’nde yer alması ve özellikle de İstanbul’un Avrupa’ya açılan komşusu olması sebebiyle her geçen yıl ekonomik anlamda büyümeye devam ediyor.

Özellikle İstanbul’un son yıllarda daha çok ticaret ve turizm şehri kimliğine bürünmeye başlamasıyla birlikte, İstanbul’da yer alan çeşitli sektörlerden sanayi tesisleri kademeli olarak İstanbul dışına, özellikle de Trakya bölgesine doğru göç ediyor.

Bölgenin İstanbul’a komşu olması, üretim tesisleri için gerekli arazilerin ve organize sanayilerin varlığı, diğer bölgelere nazaran nitelikli işgücünün bölgede bulunması da bölgeyi sanayi tesisleri için daha cezbedici hale getiriyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi TİM’in yayınladığı rakamlara göre; 2016 yılı, toplam 131,7 milyar dolarlık ihracatla Türkiye dış ticareti açısından çok da verimli bir yıl olarak geçmedi. En büyük ihracatçı il, her zaman olduğu gibi 57,4 milyar dolarlık ihracatıyla %43,6 pay alan İstanbul oldu. Toplam ihracatın içerisinde Trakya illerinden Tekirdağ 722,9 milyon dolar ile %0,55 pay alırken, Kırklareli 135,1 milyon dolar ile %0,10, Edirne ise 33,5 milyon dolar ile %0,03 pay aldı.

81 vilayet arasında Tekirdağ en çok ihracat yapan yirminci vilayet olurken, Kırklareli kırk altıncı, Edirne ise altmış ikinci vilayet oldu. Üç Trakya ilinin toplam ihracatı 891,5 milyon dolar ile toplam Türkiye ihracatının %0,68’ine denk geliyor ve görünen o ki on yedinci sırada yer alan Mardin vilayetine yaklaşık olarak denk geliyor.

2016 yılında Tekirdağ’da öne çıkan en önemli ihracatçı sektörler 170,8 milyon dolar ile “Hazır giyim ve Konfeksiyon”, 112,9 milyon dolar ile “Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ”, 105 milyon dolar ile “Tekstil ve Hammaddeleri”, 99 milyon dolarla “Elektrik Elektronik ve Hizmet” ve 64 milyon dolar ile “Otomotiv Endüstrisi” oldu.

Kırklareli’nde 2016 yılında en önemli ihracatçı sektörler 47,6 milyon dolar ile “Hazır giyim ve Konfeksiyon”, 40,8 milyon dolar ile “Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri”, 30 milyon dolar ile “Tekstil ve Hammaddeleri”, 5,2 milyon dolar ile “Mobilya, Kâğıt ve Orman Ürünleri” ve 4,7 milyon dolar ile “Yaş Meyve ve Sebze” oldu.

Edirne’de ise 2016 yılında en önemli ihracatçı sektörler 18,8 milyon dolar ile “Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri”, 3 milyon dolar ile “Yaş Meyve ve Sebze”, 2,1 milyon dolar ile “Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ”, 1,7 milyon dolar ile “Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller” ve 1,6 milyon dolar ile “Makine ve Aksamları” olarak gerçekleşti.

İllerin en çok ihracat yaptığı ülkelere bakacak olursak; Tekirdağ en çok 139,4 milyon dolar ile Almanya, 38 milyon dolar ile İngiltere ve 36,3 milyon dolar ile Fransa’ya ihracat gerçekleştirdi. Kırklareli 13,4 milyon dolar ile İspanya, 10,5 milyon dolar ile Bulgaristan ve 9,9 milyon dolar ile Çin’e ihracat yaparken Edirne 6,9 milyon dolar ile Bulgaristan, 3 milyon dolar ile Tayland ve 2,8 milyon dolar ile Filipinler’e ihracat geçekleştirdi.

İstanbul firmalarının üretim tesislerinin Trakya bölgesine taşınması, ancak bu firmaların merkezlerinin İstanbul’da kalmaya devam etmesi, bölgenin ihracat potansiyelinin olduğundan düşük gözükmesini etkilemeye devam ediyor diyebiliriz.

 

Trakya ihracatında durum*

Resim1

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre ülkemizin 2013 yılında ihracatçılar birlikleri aracılığıyla gerçekleştirmiş olduğu ihracat rakamı, bir önceki yıl olan 2012’ye göre %5,8 oranında artış sağlanarak 145,4 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu miktar ihracatçı birlikleri kaydından muaf olan ihracat miktarının eklenmesiyle 151,7 milyar dolara ulaşıyor. Bu miktardaki en büyük pay %78,5 ile sanayi ürünlerine ait. Bunu %14,1 ile tarım ürünleri ve %3,3 ile madencilik ürünleri takip ediyor.

2013 yılında en çok ihracat gerçekleştirdiğimiz ilk yirmi ülkenin, toplam ihracatımızdan aldığı pay %67,6 olarak gerçekleşti. Bu, toplam ihracatımızın üçte ikisini ilk yirmi ülkeye gerçekleştirdiğimiz anlamına geliyor. En çok ihracat yapılan ülkeler sırasıyla Almanya, Irak, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu, İtalya, Fransa, ABD, İspanya ve Çin olarak gerçekleşti. Bu on ülke toplam ihracatımızdan %48,5 oranında pay aldı.

2013 yılında ihracat yapılan ülke gruplarına bakıldığında, toplam ihracatımızın %42,6’sı AB ülkelerine, %18,9’u Ortadoğu ülkelerine, %12,5’i Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine, %9,7’si Afrika ülkelerine ve %16,3’ü ise diğer Dünya ülkelerine yapıldı. Buna göre ihracatımızdan aldıkları pay azalmasına rağmen, AB ülkeleri ihracatımızdaki en büyük partner olma özelliğini sürdürüyor.

Bir milyar doların üzerinde ihracat yapan il sayısı 2012 yılında on yedi olarak gerçekleşmişken, Mardin ilinin katılımıyla bu sayı 2013 yılında on sekize çıkmış durumda.

Trakya 2013 ihracatı

2013 yılında gerçekleşen 145,4 milyar dolarlık ihracatımız içerisinde en büyük paya sahip olan il, 63,8 milyar dolarlık ihracatı ve %43,9 payı ile İstanbul oldu. Trakya Bölgesi’ne bakacak olursak, Tekirdağ 702,2 milyon dolarlık ihracatı ve %0,48’lik payıyla yirmi birinci, Kırklareli 171,6 milyon dolarlık ihracatı ve %0,12’lik payıyla kırk ikinci ve Edirne 31,6 milyon dolarlık ihracatı ve %0,02’lik payıyla altmış yedinci vilayet oldu. Üç Trakya ilinin 2013 yılı toplam ihracatı ise 905,6 milyar dolar olarak gerçekleşti.

2004 yılından bu yana gerçekleşen rakamlara bakıldığında Tekirdağ ili ihracatının 352,6 milyon dolardan 702,2 milyon dolara yükseldiği, Kırklareli ili ihracatının 19,7 milyon dolardan 171,6 milyon dolara yükseldiği, Edirne ili ihracatının ise 96,7 milyon dolardan 31,6 milyon dolara gerilediği görülüyor. Trakya’da en çok ihracat yapan il olarak öne çıkan Tekirdağ’ın, 2004 yılında en çok ihracat yapan iller sıralamasında on beşinci sırada iken 2013 yılında yirmi birinciliğe gerilemiş olması ise diğer rekabetçi illere göre ihracat büyümesinde yavaş kaldığının bir göstergesi.

Tekirdağ’ın 2013 yılı ihracatında yer alan ilk üç ülke ve payları Almanya (%17,8), İngiltere (%6,3) ve İtalya (%5,9) olurken; Kırklareli’de Ukrayna (%12,6), İspanya (10,2) ve Çin (%7,6); Edirne’de ise Filipinler (%18,7), Makedonya (%14,7) ve Bulgaristan (13,1) olarak gerçekleşti. Üç ilin toplam ihracatına bakıldığında ise Almanya (%15), İngiltere (%6) ve İtalya (%5,2) ön plana çıkıyor. Üç il ihracat yaptıkları ülkelere göre değerlendirildiğinde, Tekirdağ ili ihracatındaki ilk on ülke Türkiye ihracatındaki ilk altı ülke ile örtüşüyor. Kırklareli ve Edirne’nin ihracat yaptıkları ülkeler ise farklılık gösteriyor.

Grafik1

2013 yılında Trakya Bölgesi’nden yapılan ihracatın sektörel dağılımı incelendiğinde sırasıyla %31,4 ile “Hazır giyim ve konfeksiyon”, %14,8 ile “Tekstil ve hammaddeleri”, %13,7 ile “Elektik – elektronik ürünler”, %11,5 ile “Kimyevi maddeler ve mamulleri”, %5,9 ile “Taşıt araçları ve yan sanayi”, %5,1 ile “Hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri”, %4,2 ile “Demir ve demir dışı metaller” ve %4,1 ile “Makine ve aksamları” sektörleri üst sıralarda yer alarak toplam bölge ihracatının %90,7’sine denk geliyor.

2012 yılında Türkiye’deki ilk bin büyük ihracatçı firma arasına Tekirdağ’dan 10 firma, Kırklareli’den 2 firma ve Edirne’den 1 firma olmak üzere bölgeden toplam 13 firma girdi. 2013 yılına ait rakamlara ise TİM (www.tim.org.tr) tarafından yayınlandığında ulaşabilecek.

Önümüzdeki süreçte İstanbul sanayisinin şehir dışına taşınmasından etkilenerek, özellikle Tekirdağ bölgesinde ihracata yönelik sanayileşmenin artması, Trakya’da kurulan yeni organize sanayi bölgeleri ve lojistiğe yönelik yapılan yeni yatırımlar da göz önüne alındığında, bölgeden ihracat yapılan ülke sayısının ve buralara yapılan ihracat miktarlarının artacağı rahatlıkla söylenebilir.

Bölgemizde yer alan firmaların yeni pazarlara ulaşmaları ve ihracata başlamaları noktasında, ihracat yapan firmaların ise farklı yeni pazarlara açılmaları konusunda, devlet desteklerinden daha çok faydalanmaları ve bu konuda Ekonomi Bakanlığı, ihracatçı birlikleri, KOSGEB, Avrupa İşletmeler Ağı, kalkınma ajansları gibi kuruluşlardan kredi, hibe veya bilgi desteği almaları büyük önem taşıyor.

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– 08.01.2014 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Ocak 2014 sayısı
– “Dinamik” dergisi sayı:5 (Oca.-Mar.14)

İhracatta Trakya*

TİM (Türkiye İhracatçılar Meclisi) verilerine göre ülkemizin 2011 yılı ihracatı bir önceki yıl olan 2010’a göre %18,9 oranında artış sağlanarak 133,3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

2011 yılı ihracatımızı gerçekleştirdiğimiz ülke gruplarına bakacak olursak, toplam ihracatımızın %46,6’sı AB ülkelerine, %18,1’i Ortadoğu ülkelerine, %11’i Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine, %7,9’u Afrika ülkelerine ve %16,3’ü ise diğer ülkelere yapıldı. Buna göre AB ülkeleri ihracatımızdaki en büyük partner olma özelliğini sürdürüyor.

2011 yılında en çok ihracat gerçekleştirdiğimiz ilk yirmi ülkenin toplam ihracatımızdan aldığı pay %67,9 olarak gerçekleşti. Yani ihracatımızın üçte ikisini yirmi ülkeye gerçekleştirdik. En çok ihracat yapılan ülkeler sırasıyla Almanya, Irak, İtalya, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu, ABD, İspanya, İran ve Hollanda olarak gerçekleşti. Bu on ülke toplam ihracatımızdan %49,4 pay aldı.

Bir milyar doların üzerinde ihracat yapan il sayısı 2010 yılında on dört iken, 2001 yılında Konya ve Antalya’nın da katılımıyla sayı on altıya çıkmış durumda.

Trakya ihracatında durum

2011 yılında gerçekleşen 133,3 milyar dolarlık ihracatımız içerisinde, 59 milyar dolarlık ihracatıyla en büyük paya sahip olan il %44,3 ile İstanbul oldu. Bölgemize bakacak olursak Tekirdağ 689 milyon dolarlık ihracatı ve %0,52’lik payla yirmi birinci, Kırklareli 91 milyon dolarlık ihracatı ve %0,07’lik payla kırk beşinci ve Edirne 35 milyon dolarlık ihracatı ve %0,03’lük payıyla altmış üçüncü vilayet oldu.

Grafik1

Tekirdağ’ın ihracatı 2004 yılında 352,6 milyon dolar iken artan bir grafikle 2011 yılında 689,1 milyon dolar seviyesine çıkmış durumda. Önümüzdeki yıllarda 1 milyar doların üzerine çıkacağı öngörülebilir. Artan bir grafiğe sahip olmasına rağmen Tekirdağ’ın en çok ihracat yapan iller sıralamasında yeri on beşincilikten yirmi birinciliğe gerilemiş durumda.

Kırklareli’nin ihracatı 2004 yılında 19,7 milyon dolar iken 2011 yılında genelde artan bir grafikle 91,1 milyon dolar seviyesine ulaşmış durumda. Kırklareli en çok ihracat yapan iller sıralamasında genellikle kırklı rakamlarda yer alıyor.

Edirne’nin ihracatı 2004 yılında 96,7 milyon dolar iken yıllar zarfında genellikle azalan bir seyir izleyerek 2011 yılında 35,2 milyon dolar olarak gerçekleşmiş durumda. Edirne en çok ihracat yapan iller sıralamasında yirmi sekizincilikten altmış üçüncülüğe kadar gerilemiş durumda.

Grafik2

Yukarıdaki grafikte 2011 yılında Trakya illerinin ihracatındaki ilk on ülkenin payları gözüküyor. Buna göre Edirne ihracatının %25,3’ünü Bulgaristan’a, %9,2’sini Kosova ve %6’sımı Fransa’ya yaparken, Kırklareli’nin ihracatının %9,6’sını Çin’e, %8,4’ünü Fransa’ya ve %7,2’sini İspanya’ya; Tekirdağ’ın ihracatının %16,7’sini Almanya’ya, %7,5’ini İtalya’ya ve %6,8’ini İngiltere’ye gerçekleşmiş durumda.

Grafik3

Yukarıdaki grafikte 2011 yılında Trakya’dan yapılan ihracatın sektörel dağılımı görülüyor. Buna göre sırasıyla %23,4 ile “Hazır giyim ve konfeksiyon”, %14,6 ile “Tekstil ve hammaddeleri”, %13,7 ile “Kimyevi maddeler ve mamulleri”, %11,8 ile “Elektik – elektronik ürünler” ve %10,4 ile “Hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri” ilk beş sırada yer alarak toplam ihracatın %73,8’ini gerçekleştirdi.

2009 yılında ilk bin ihracatçı firma arasına Tekirdağ’dan 5 firma girmişken 2010 yılında bu sayı 12 adet Tekirdağ ve 1 adet Kırklareli’den olmak üzere toplam 13 adet oldu. 2011 rakamlarına da TİM tarafından yayınlandığında ulaşabileceğiz.

Önümüzdeki yıllarda özellikle Tekirdağ bölgesinde sanayileşmenin devam edeceği, yapılmakta olan organize sanayi bölgeleri ve lojistiğe yönelik yeni yatırımlar da göz önüne alındığında, ihracat yapılan ülke sayısının ve yapılan ihracat miktarlarının artacağı rahatlıkla söylenebilir.

Bölgemizde yer alan firmaların ihracata başlamada devlet desteklerinden daha çok faydalanmaları, ihracat yapmakta olan firmaların farklı yeni pazarlara açılmaları ve bu konularda hizmet veren ihracatçı birlikleri, KOSGEB, Ekonomi Bakanlığı, Avrupa İşletmeler Ağı, kalkınma ajansları gibi kuruluşlardan kredi, hibe veya bilgi desteği almaları büyük önem taşıyor.

* Daha önce yayınlandığı yerler:
– “Çorlu TSO” gazetesi Ocak 2012 sayısı
– 24.01.2012 tarihli kişisel bloğum
– “Trakya İş Dünyası” dergisi Şubat 2012 sayısı